Văn hóa Nghệ An

Switch to desktop Register Login

Giấc mộng Trung Hoa: Tư duy nước lớn và vị thế chiến lược của Trung Quốc trong kỷ nguyên hậu Hoa Kỳ (kỳ cuối)

  3. Khủng hoảng nhân tài: Nguy cơ chí mạng nhất

Trong những nguy cơ làm quốc gia suy thoái và sụp đổ, nguy cơ nguy hiểm nhất là “khủng hoảng nhân tài ”, đặc biệt là khủng hoảng nhân tài chính trị, đó là cuộc khủng hoảng chí mạng nhất. Có sự trỗi dậy của các nhân tài mới có thể trỗi dậy được. Thiếu đội ngũ nhân tài thì không thể dẫn dắt nước lớn đi lên được. Đây là một bài học về sự hưng thịnh và thất bại của Liên Xô.

Nước lớn trỗi dậy, mấu chốt là sự trỗi dậy của các nhân tài

Đội ngũ nhân tài lực lượng hạt nhân trong công cuộc cạnh tranh của một quốc gia.

Toynbee nói : “Tôi cho rằng, một sự trưởng thành văn minh phải dựa vào một thiểu số những người có năng lực sáng tạo. Đội ngũ nhân tài này không chỉ có khả năng ứng phó tốt với những nguy cơ và thách thức của môi trường họ đang sống, mà bắt buộc phải có năng lực quy tụ số đông những người không có năng lực sáng tạo lại bên mình”.

Kissinger đã chỉ ra, trong lịch sử phát triển của Mỹ, tổng thống Wilson đã từng phát huy vai trò đặc thù này, “sự xuất hiện của Wilson đánh dấu bước ngoặt của lịch sử nước Mỹ, đây là một ví dụ về một vị lãnh đạo hiếm thấy đã triệt để thay đổi chiều hướng lịch sử của nước Mỹ”.

Sự hưng suy của nước lớn có mối quan hệ mật thiết với sự hưng suy của đội ngũ nhân tài. Hà Lan thế kỷ 18, các vĩ nhân hầu như không còn. Một thế kỷ sau đó, Hà Lan cũng không thể tìm được một người có năng lực phi phàm nào. Gia tộc Orange sau khi sản sinh ra năm đời tướng quân và những chính trị gia nổi tiếng, đã không để lại hậu duệ trực hệ nào nối tiếp. Biểu tượng và sự tôn sùng của họ bị họ hàng xa đang cầm quyền tại Friesland tiếp tục kế thừa. Nhưng, tài năng của hai thân vương lẽ ra phải tỏa sáng trong thế lỷ 18 này lại quá bình thường. Wilhelm IV và Wilhelm V là những người có tư chất bình thường, tuy họ có tâm nguyện tốt, nhưng lại thiếu sức mạnh, dũng khí và chí tiến thủ. Danh sách một loạt các chính trị gia vĩ đại đột nhiên đứt đoạn, thay vào đó là những chính khách – một số người thông minh nhưng vô liêm sỉ, những người khác thì hoàn toàn vô liêm sỉ, không có một chính khách nào có tầm nhìn vượt ra khỏi thành phố nhỏ bé quê hương của họ.

Năm 1814, một đội quân của Anh khi tấn công vào thủ đô Washington của Mỹ, một tiểu đội khi đi qua mộ của Washington đã bắn 21 tràng pháo theo nghi lễ bày tỏ lòng tôn kính với Washington. Đó là hiệu ứng của nhân tài nước Mỹ.

Nghiên cứu lịch sử trỗi dậy của các cường quốc cho thấy, những chính trị gia trong vai trò lãnh đạo hoặc thống soái là hạt nhân của đội ngũ nhân tài phát huy tác dụng chiến lược đặc biệt đối với sự trỗi dậy của các cường quốc. Một dân tộc không có chính trị gia vĩ đại thì không thể trỗi dậy. Các cường quốc đã thực hiện trỗi dậy đều có vai trò của các chính trị gia lớn của dân tộc mình. Họ là những người kiến thiết và xây dựng đất nước, trí tuệ và tài năng, sự phấn đấu và hy sinh, sự phối hợp với quần chúng của họ làm cho họ có thể đứng ở vị trí tiền tuyến của thời đại, của chiến lược, dẫn dắt, thúc đẩy quốc gia và dân tộc họ đi đến cường thịnh. Sự trỗi dậy của Liên Xô không thể tách rời vai trò của Lênin và Stalin. Sự trỗi dậy của Trung Quốc có sự liên hệ mật thiết với tên tuổi của những nhà lãnh đạo nổi tiếng như Tôn Trung Sơn, Mao Trạch Đông, Đặng Tiểu Bình, Giang Trạch Dân, …

Những tinh hoa chính trị trong quan niệm không thể trở thành “tầng lớp khác biệt”

Những tinh hoa chính trị cần phải phòng tránh “mô hình lý tưởng” biến thành “mô hình lợi ích”. Nhóm tinh hoa chính trị của một quốc gia nhất thiết phải có tín ngưỡng, cần phải có một nhân vật mang tính lý tưởng. Họ nhất thiết phải theo đuổi sự sùng bái, cần phải tôn sùng sự vĩ đại, cần phải hướng đến sự vô tư. Đại đa số dân chúng cần phải có sự tín nhiệm cao độ đối với lực lượng tinh hoa này và nhiệt tình theo họ. Hoà hợp niềm tin kiên định vào sự nghiệp vĩ đại của lực lượng tinh hoa với sự tín nhiệm cao độ của dân chúng vào họ, kết hợp tinh thần hiến thân vì sự nghiệp của lực lượng tinh hoa với sự nhiệt tình ủng hộ của nhân dân, dân tộc đó sẽ có thể lập nên một sự nghiệp vĩ đại. Lênin và Stalin của Liên Xô, Mao Trạch Đông và Chu Ân Lai của Trung Quốc đều là những ví dụ như vậy.

Tháng 6 năm 1991, một nhóm chuyên gia nghiên cứu các vấn đề Liên Xô của Mỹ đã áp dụng các phương pháp để tiến hành điều tra phân tích khuynh hướng hình thái ý thức của khoảng 10 vạn người có tài năng, kết luận cho thấy đại đa số những tài năng của Liên Xô lúc đó đã chuyển sang ủng hộ chủ nghĩa tư bản. “Đội ngũ nhân tài của Bônsêvích thời kỳ đầu là tập hợp của những người cách mạng trung thành”, sau đó nhiều người đã gia nhập Đảng “nhưng không phải vì cống hiến vì một lý tưởng nào đó, mà vì theo đuổi lợi ích cá nhân”.

Tháng 7 năm 1991, một người lâu năm làm việc trong chính phủ khi được hỏi ông ta có phải là Đảng viên Đảng cộng sản hay không, ông ta trả lời : “Tôi đương nhiên là đảng viên Đảng Cộng sản, nhưng tôi không phải là người theo chủ nghĩa cộng sản”. Người Mỹ bình luận về vấn đề này như sau: “Đảng Cộng sản Liên Xô và những thành viên tài năng của họ đang đối mặt với một hiện thực mâu thuẫn. Họ đang là một trong hai siêu cường của thế giới. Tuy nhiên, họ đang bị ràng buộc, bị cấm tích lũy cá nhân, danh tiếng của mình cũng không được đảm bảo truyền lại cho con cháu. Điều này đã hạn chế sự gắn bó mật thiết của họ đối với chế độ”. Như vậy, trong lực lượng tinh nhuệ của Liên Xô đã xuất hiện hiện tượng “tôi là đảng viên Đảng cộng sản, nhưng tôi không phải là người theo chủ nghĩa cộng sản”. Nghĩa là, những cán bộ cấp cao đã mất đi lòng tin vào xã hội chủ nghĩa, nhân dân mất đi sự tín nhiệm của mình vào Đảng Cộng sản. Liên Xô trước khi giải thể đã xuất hiện hiện tượng mất tín nhiệm vào nền chính trị, điều này khiến chúng ta phải suy nghĩ.

Tinh hoa chính trị không thể trở thành “tầng lớp bình dân thuần túy với tài năng”

Đối với một nước xã hội chủ nghĩa, tri thức, lý luận tư tưởng, trình độ chính trị, năng lực lãnh đạo Đảng, Nhà nước của các cán bộ cao cấp có ảnh hưởng trực tiếp đến vận mệnh và tiền đồ của Đảng, của quốc gia. Một nguyên nhân quan trọng làm cho Đảng Cộng sản Liên Xô sụp đổ, đó là đội ngũ nhân tài không phát huy vai trò của mình và năng lực của giai cấp lãnh đạo Đảng bị thoái hóa.

Vadim Zagladin từng làm trợ lý cho Gorbachov, trong quyển sách “Bút ký Gorbachov” có viết: “Không ngờ rằng, một Đảng vĩ đại sắp kỷ niệm 100 năm lại vĩnh viễn không còn nữa….Một tháng trước đây không ai có thể ngờ rằng Đảng cộng sản Liên Xô – Đảng lãnh đạo nước Nga 70 năm đã đạt được nhiều thành tựu to lớn, được mọi người tôn kính, đột nhiên bị diệt vong.”

“Tôi đã phân tích các cơ cấu của Đảng, đặc biệt là hoạt động của cơ cấu lãnh đạo thì càng ngày càng rút ra một kết luận: rất nhiều ung nhọt của Đảng là không thể tránh khỏi. Nguyên nhân của tình trạng này có khá nhiều, nhưng một nguyên nhân quan trọng nhất, đó là sự tu dưỡng văn hóa của giai cấp lãnh đạo càng ngày càng bị thoái hóa”.

“Lênin là một nhà lý luận, nhà chiến lược và chiến thuật có tài năng kiệt xuất, là một nhà hùng biện tích cực và một người có sự tu dưỡng văn hóa cao. Tiếp nối ông – Stalin – là một người không được trác việt và trình độ không uyên thâm bằng, nhưng Stalin cũng có một trình độ lý luận tốt và kiến thức bác học, có khả năng tổ chức tốt. Sau khi Stalin qua đời, Đảng Liên Xô đề bạt Khrushchov, ông ta là một người có khả năng thiên bẩm, nhưng về mặt lý luận, tư tưởng và trình độ tu dưỡng văn hóa thì khá kém”.

“Tôi đã chứng kiến những văn bản viết tay của Stalin cũng như các bài viết, nghị quyết, ông đều chỉnh sửa rất chính xác, có thể thấy ông là một nhà hoạt động chính trị nhạy bén, là một bậc thầy về tu từ và rất tinh thông tiếng Nga. Những chú thích của ông trên hàng trăm cuốn sách chứng tỏ ông đã đọc rất nhiều, ông không những hiểu các tác phẩm nổi tiếng của các học giả chủ nghĩa Mác, mà còn hiểu những tác phẩm của các nhà triết học, nhà kinh tế học và sử học – những người phản đối ông. Tôi cũng đã từng xem những chỉ thị được viết bởi Khrushchov, thật buồn khi nó gây một ấn tượng như được viết bởi một người văn hóa không cao và làm một việc khác chứ không phải một vị lãnh tụ. Tuy nhiên, cũng phải thừa nhận là ngôn ngữ nói của ông khá sinh động, từ ngữ dễ hiểu, nhưng nó không thích hợp với một bài phát biểu. Tôi đã từng sửa bản tốc ký bài phát biểu của ông ta để đăng lên báo, đây quả là một việc vô cùng vất vả và đau đầu” .

Sau khi Brezhnev lên thay, ấn tượng của nhân dân về những vị lãnh đạo Đảng, nhà nước không có trình độ cũng không được cải thiện. Ông ta chưa viết một tác phẩm nào, chiến hữu của ông ta, đảng viên, và hầu như cả xã hội đều nhận thấy điều này. Tuy nhiên, những năm cuối tại chức, vì có thái độ khoan dung, chân thành hy vọng cho nhân dân đạt được hạnh phúc của xã hội chủ nghĩa, nên nhân dân cũng bỏ qua cho ông ta.”

 

Sửa lần cuối vào Thứ năm, 21 Tháng 2 2013 21:59