Văn hóa Nghệ An

Switch to desktop Register Login

Vì sao Trung Quốc luôn luôn là một nước đông dân?

Diện tích Trung Quốc và châu Âu xấp xỉ bằng nhau, lần lượt là 9,6 triệu km2 và 10,4 triệu km2, nhưng theo số liệu năm 2004 thì dân số Trung Quốc là 1280 triệu người, còn châu Âu chỉ là 730 triệu, tổng số dân Trung Quốc gần gấp đôi châu Âu.

Dân số Trung Quốc nhiều, chủ yếu là vì mật độ dân số cao, nhưng đó không chỉ là đặc sắc của Trung Quốc mà còn là đặc sắc của các nước Đông Á. Ví dụ, dân số Nhật Bản đã vượt quá một trăm triệu người, và tổng số dân Triều Tiên và Hàn Quốc cũng tới 80 triệu, đều là những nước đông dân trên thế giới.

Có nhiều giả thuyết về nguyên nhân dân số vùng Đông Á đông. Thuyết do nền văn hóa khác nhau nói, người Trung Hoa coi trọng“ bất hiếu có ba, không có người nối dõi là lớn nhất’ xuất phát từ đòi hỏi cha truyền con nối đời đời, nên cần có truyền thống tảo hôn, đẻ sớm, hơn nữa thường muốn đẻ nhiều. Quan niệm sinh sớm đẻ nhiều này dẫn tới dân số đông. Một nguyên nhân nữa là nhân tố tôn giáo, ví dụ như tôn giáo Đông Á đều hạn chế nạo thai v.v..Hai loại giả thuyết trên đã tiến hành giải thích từ sự khác biệt văn hóa và tôn giáo, nhưng chúng không thể giải thích được vì sao mật độ dân số ở miền đông Trung Quốc lại lớn mật độ dân số miền trung và miền tây, cũng như vì sao mật độ dân số vùng dân tộc Hán lại lớn hơn mật độ dân số vùng dân tộc ít người v.v.. Còn nếu là vấn đề tôn giáo, Banglades và Pakistan đã từng là cùng một nước, đều cùng tôn thờ một tôn giáo, lẽ ra nên có mật độ dân số giống nhau. Thế nhưng theo số liệu do Ngân hàng thế giới công bố, năm 1999, trung bình một km2 ở Banglades có 981 dân, còn ở Pakistan chỉ có 175 người, mật độ dân số Banglades gấp 5 lần Pakistan, một quốc gia cùng một tôn giáo mà về mật độ dân số lại chênh lệch nhau lớn đến như vậy.

Tôi cho rằng sự chênh lệch mật độ dân số giữa các vùng khác nhau chủ yếu là có liên quan tới giá thành nuôi người tại các vùng đó. Nơi nào có giá thành nuôi người càng thấp thì mật độ dân số thường càng cao. Đặc trưng địa lý của Trung Quốc là miền tây cao, miền đông thấp, cao nguyên Thanh(Hải),(Tây) Tạng cao nhaats miền tây có độ cai trung bình trên 4000 mét tính từ mặt nước biển, nhưng đến vùng ven biển miền đông thì chiều cao chỉ còn dưới mấy trăm mét. Điều kiện địa hình này bị ảnh hưởng bởi gió mùa Thái Bình Dương, khiến lượng mưa ở Trung Quốc tập trung chủ yếu từ tháng 5 đến tháng 10. Sinh trưởng của các cây nông nghiệp đòi hỏi hai điều kiện quan trọng là nước và nhiệt độ, từ tháng 5 đến tháng 10 ở Trung Quốc đúng là “thời kỳ mưa, nóng”, đặc biệt thích hợp với việc cấy trồng cây lương thực nhất là lúa nước sản lượng cao. Châu Âu cũng là nơi khởi nguồn của văn minh nhân loại, nhưng tại các địa phương khởi nguồn của văn minh châu Âu như Hy Lạp, La Mã v.v..mùa mưa tập trung chủ yếu vào hai mùa đông, xuân, đúng vào lúc nhiệt độ tương đối thấp. Lượng mưa và nhiệt độ cao không ở vào cùng một thời kỳ, do đó châu Âu tương đối thích hợp với việc phát triển lúa mì và nghề chăn nuôi trên thảo nguyên. Sản lượng trên đơn vị diện tích của những cây trồng khác nhau có sự khác nhau rất lớn, năm 1952, sản lượng trên đơn vị diện tích của Trung Quốc là: lúa nước 2415kg/ha, lúa mì 735kg/ha, ngô 1350kg/ha, cao lương 1185kg/ha, khoai lang 1890kg/ha. Sản lượng trên đơn vị diện tích của lúa nước cao hơn 3 lần lúa mì.

Ở Trung Quốc những vùng thích hợp với trồng lúa nước, trên cùng một diện tích, sản lượng lương thực tương đối nhiều hơn, nếu lấy lương thực làm đơn vị tính giá để tính toán thấy, giá thành nuôi dưỡng người tương đối thấp, số lượng nuôi dưỡng người tương đối nhiều, do đó mật độ dân số tương đối cao. Châu Âu thích hợp với việc gieo trồng lúa mì và phát triển nghề chăn nuôi súc vật, sản lượng lương thực trên đơn vị diện tích tương dối thấp, nếu lấy lương thực làm đơn vị tính giá để tính toán thấy, giá thành nuôi dưỡng người tương đối cao, số người do đơn vị diện tích có thể nuôi dưỡng sẽ tương đối nhỏ. Vì thế mật độ và tổng số dân số châu Âu xưa nay so với Trung Quốc đều thấp, đại thể chỉ bằng một nửa Trung Quốc.

Cũng giống như vậy, Banglades và Pakistan mặc dù đã từng là cùng một nước, có cùng văn hóa và tôn giáo, nhưng Banglades thích hợp với sản xuất lúa nước, giá thành sinh tồn của con người tương đối thấp, cho nên mật độ dân số của Banglades đặc biệt cao. Còn Pakistan tương đối khô hạn, thích hợp với sản xuất lúa mì, cho nên mật độ dân số tương đối thấp.

Dùng đạo lý này có thể giải thích vì sao tổng dân số Trung Quốc sau triều Minh lại đột ngột bành trướng rất nhanh, từ mấy chục triệu nhanh chóng bành trướng lên thành ba, bốn trăm triệu. Nguyên nhân là sau khi Colombo phát hiện ra lục địa mới, có hai loại cây trồng là ngô và khoai lang được đưa váo Trung Quốc. Sản lượng trên dơn vị diện tich của ngô cao hơn lúa mì rất nhiều, theo số liệu nêu trên, sản lượng của lúa mì là 735 kg/ha, sản lượng của ngô là 1350 kg/ha, còn của khoai lang thì cao tới 1890 kg/ha. Mặc dù sản lượng trên đơn vị diện tích của chúng thấp hơn lúa nước, nhưng do khoai lang có thể sinh trưởng tại bất kỳ vùng đất nào cho nên những vùng đất vốn trước đât không thể cấy trồng lúa nước thì nay có thể sản xuất khoai lang, điều này tương đương với một loại biến đổi kỹ thuật. Lượng cung cấp lương thực tăng lên, dẫn tới giá lương thực hạ, giá thành sinh tồn của con người theo đó cũng hạ xuống, vì thế dân số sẽ liên tục, không ngừng tăng trưởng. Nguyên nhân chủ yếu nhất khiến mật độ dân số Trung Quốc luôn luôn cao hơn các nước Âu, Mỹ là nhiệt độ khí hậu thích hợp với sản xuất các cây lương thực có sản lượng trên đơn vị diện tích cao, giá thành nuôi dưỡng người trên đơn vị diện tích thấp, cùng một diện tích bằng nhau có thể nuôi sống được nhiếu người hơn. Chính vì vậy mà mật độ dân số Trung Quốc luôn cao không giảm.

 
 
                                                                               Dương Quốc Anh(st và dịch)
 
 
 
*Nguồn “ Chuyên đề kinh tế Trung Quốc” Nhà xuất bản Đại Học Bắc Kinh
Mạng “Tân văn Trung Quốc” ngày 6 tháng 7 năm 2009 chuyển tải
 
Sửa lần cuối vào Thứ năm, 21 Tháng 2 2013 21:59