Tạp chí Văn hóa Nghệ An

Switch to desktop Register Login

Văn hóa và đời sống

Những ngày qua là một khoảng thời gian “chấn động” đối với người tiếp nhận thông tin. Nhiều sự thật trớ trêu liên tục được hé mở khiến dư luận hoang mang, phẫn nộ, xót xa. Loạt bài của báo phụ nữ thành phố Hồ Chí Minh về Sun Group và vị trụ trì Thích Thanh Toàn gạ tình phóng viên;  vụ việc 9 người đi theo đoàn Quốc hội Việt Nam trốn ở lại Hàn Quốc; thông tin Hà Nội đứng đầu bảng xếp hạng các thành phố ô nhiễm nhất thế giới trên ứng dụng AirVisual; câu chuyện nữ Trưởng phòng Tỉnh uỷ Đắk Lắk “mượn” bằng cấp 3 của chị gái, thay tên đổi họ để xin việc và thăng tiến một cách thuận lợi suốt mấy chục năm mà không bị phát hiện,….Tất cả đều khiến chúng ta thực sự ngỡ ngàng. Ngỡ ngàng trước những lỗ hổng trong quản lý, ngỡ ngàng trước sự thực mà ngay đến tưởng tượng ta cũng không dám nghĩ tới và ngỡ ngàng trước cả cách phản ứng của cộng đồng lẫn chính quyền.

Vì sao lại ngỡ ngàng? Bởi các thông tin này ngay khi xuất hiện trên báo chí và mạng xã hội đã lập tức tạo ra nhiều luồng ý kiến trái chiều, thậm chí là những cuộc tranh cãi, lắm lúc thóa mạ lẫn nhau chỉ để bảo vệ quan điểm cá nhân. Bởi người ta có thể lên tiếng bảo vệ cả những điều sai đã rõ ràng và quay lưng với sự thật mà vẫn nhận được sự đồng tình, ủng hộ. Có thể thấy điều đó qua “màn đối đáp” không ngưng nghỉ giữa một bên ca ngợi sự dũng cảm của phóng viên báo Phụ nữ thành phố Hồ Chí Minh đã giúp vén bức màn sự thật còn một bên lại ra sức phản bác, cho rằng các bài viết thiếu thông tin, non về nghiệp vụ hay nữ phóng viên đã cố “gài” nhà sư để bản năng trong ông ta phải trỗi dậy. Còn trường hợp của nữ Trưởng phòng tại Đắk Lắk, dù thông tin về sai phạm đã khá rõ nhưng một bộ phận vẫn bảo vệ và xem đó là quá trình tự thân nỗ lực vươn lên đáng ghi nhận… Câu chuyện ô nhiễm không khí cũng trở thành đề tài nóng khi Chi cục Bảo vệ môi trường (Sở TN& MT Hà Nội) lập tức phản bác thông tin AirVisual đưa ra. Người ta thậm chí còn kêu gọi tẩy chay ứng dụng này vì sự không chính xác đó. Một thời gian sau, Tổng cục Môi trường lại khuyến cáo người dân thành phố Hà Nội và Hồ Chí Minh hạn chế ra ngoài do không khí ô nhiễm… Tất cả những luồng ý kiến ấy, từ cơ quan báo chí chính thống, chính quyền lẫn mạng xã hội đã tạo nên một “ma trận thông tin” khiến người dân không khỏi hoang mang.

Dư luận bị cuốn đi trong những trạng thái cực đoan của một bộ phận các nhà báo, trí thức, nhân vật có ảnh hưởng trên mạng. Sự hơn thua nhau dần trở nên quan trọng hơn việc thông tin mang đến là gì và cần làm gì trước thông tin đó. Khi những biểu hiện sai phạm được chỉ ra, với chức trách của mình, tại sao họ không tham gia tìm hiểu đến cùng sự việc, không góp tiếng nói để bảo vệ lẽ phải, tìm ra sự thật mà chỉ chăm chăm lao vào các cuộc tranh cãi? Thay vì chỉ trích, kêu gọi tẩy chay ứng dụng AirVisual, tại sao chúng ta lại không nhìn lại tình trạng ô nhiễm của Việt Nam, không đòi hỏi các cơ quan chức trách phải vào cuộc, tiến hành đo các chỉ số, có thông tin chính xác về mức độ ô nhiễm để thông báo đến người dân và tìm biện pháp khắc phục? Người ta say sưa với những cuộc tranh luận mà dường như quên đi trách nhiệm chính của mình đối với các thông tin được đưa ra và với cộng đồng đang dõi theo. Chúng ta vẫn tuyên truyền, giáo dục cho thế hệ trẻ và công dân cách ứng xử trước các thông tin trên mạng xã hội để tránh tin xấu, tin rác, vậy với người cung cấp và xác minh thông tin thì sao? Đâu là trách nhiệm của họ?

Sẽ không có những luồng ý kiến trái chiều nếu khi các sự việc xảy ra, chính quyền nhanh chóng vào cuộc xử lý, xác minh và trả lời chính thức cho người dân. Sẽ không có những cuộc tranh luận làm hoang mang dư luận nếu những người liên quan biết tôn trọng sự thật và đặt lợi ích đất nước, lợi ích nhân dân lên trên lợi ích và mục đích của một cá nhân hay một nhóm người nào đó. Đã đến lúc chúng ta cần một xã hội minh bạch thông tin để dân chúng không phải đau đầu trước ma trận những dữ liệu được đưa ra. Họ có quyền được cung cấp thông tin một cách đầy đủ, chính xác và nhanh chóng thay vì phải mò mẫm, hoang mang trong những luồng tin thật, giả lẫn lộn. Các trí thức, các nhà báo phải là người tiên phong đóng góp cho công cuộc ấy chứ không phải lao vào những cuộc công kích cá nhân vô ích trên mạng xã hội để thỏa mãn cái tôi ích kỷ. Trước khi đòi hỏi người dân biết cách nhận diện, chọn lọc thông tin thì chính những người cung cấp thông tin cũng phải nhìn lại trách nhiệm và trả lời cho được đâu là lựa chọn của mình. Lựa chọn ấy, không thể khác, là chọn đứng về phía lẽ phải và nhân dân; chọn nói lên tiếng nói của công lý và chính nghĩa!

Thứ ba, 15 Tháng 10 2019 15:50
Xem tiếp...
                                                                                                                                                                          Nguồn internet 1. Khác với kiểu giáo dục truyền thống - cung cấp kiến thức,…
Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa công bố trên Cổng Thông tin điện tử của Bộ dự thảo Thông tư quy định chi tiết hướng dẫn về tiêu chuẩn, định mức sử dụng diện tích công trình sự nghiệp thuộc lĩnh vực giáo dục và đào tạo. Theo đó, dự thảo quy định, tiêu chuẩn diện tích làm việc của Giáo sư là 24m2, Phó Giáo sư cần 18m2; mỗi giảng viên chính, giảng viên cần có diện tích làm việc 10m2. Bên cạnh đó, cứ mỗi 20 phòng học cần có 1 phòng nghỉ cho giảng viên. Trong…

LTS: Ngày 11/10/2019, NXB Hà Nội có tổ chức buổi ra mắt sách tại Thư viện Hà Nội, trong đó có bộ Thanh Thực Lục của tác giả Hồ Bạch Thảo. Vì lý do sức khỏe không tốt, tác giả không thể về dự buổi ra mắt sách nhưng đã soạn sẵn lời phát biểu, Văn hóa Nghệ An xin giới thiệu bài phát biểu của tác giả tới bạn đọc.

 

Kính thưa ông Giám đốc N.X.B Hà Nội, kính thưa quí vị trong ban thuyết trình, kính thưa quí quan khách!

Chín năm về trước, cũng vào tháng 10, tại Thư viện này; NXB Hà Nội đã cho ra mắt bộ Minh Thực Lục, hôm nay lại được hân hạnh gặp quí vị một lần nữa với bộ Thanh Thực Lục; chúng tôi rất cảm khích, vì nghĩ rằng có chút đóng góp mới được quí vị để ý tới. Chỉ buồn rằng, trong lần họp mặt trước đây có nhà ngoại giao đầy tâm huyết Dương Danh Di, Giáo sư Ngô Đức Thọ, và gặp Giáo sư Phan Huy Lê tại NXB Hà Nội; thì hôm nay các vị đàn anh khả kính đã thành người thiên cổ. Giáo sư Thọ từng dịch bộ Đồng Khánh Địa Dư Chí, Giáo sư Lê biên tập Đại Việt Sử Ký Toàn Thư, là những bộ sách quí gối đầu giường dùng tham khảo hàng ngày; chỉ an ủi một chút là trước khi Giáo sư Lê mất, chúng tôi đã kịp gửi đến Giáo sư bản dịch sử liệu Việt Nam trong Nhị Thập Tứ Sử Trung Quốc, dùng để soạn bộ sử Việt Nam trong tương lai.  

Chúng tôi thường tâm niệm câu nói nổi tiếng của cố Tổng thống Kennedy “Ask not what your country can do foryou - ask what you can do for your country.” [Xin đừng hỏi Tổ quốc làm gì cho bạn - Hãy hỏi bạn có thể làm gì cho Tổ quốc]

Con đường chúng tôi đi là tìm hiểu về quốc sử, vì nghĩ rằng lịch sử là chỗ dựa vững chắc nhất cho người Việt Nam.

Trong Bình Ngô Đại Cáo, tác phẩm có giá trị như bản tuyên ngôn độc lập đầu tiên của nước ta; Nguyễn Trãi khẳng định lịch sử nước ta anh hùng trường tồn, đối sánh với lịch sử Trung Quốc. Lời mở đầu Đại Cáo như sau:

“Trải Triệu, Đinh, Lý, Trần nối đời dựng nước

Cùng Hán, Đường, Tống, Nguyên hùng cứ một phương.
Tuy mạnh yếu có lúc khác nhau,
Song hào kiệt không bao giờ thiếu.”

Ngay cả khi bị ngoại xâm cai trị, trong hoàn cảnh đất nước điêu linh, lá thư Phan Đình Phùng trả lời Hoàng Cao Khải cũng giải thích rằng yếu tố lịch sử là chỗ dựa căn bản:

 “Xưa nhà Hán, nhà Đường, nhà Tống, nhà Nguyên, nhà Minh bên Tàu, bao nhiêu phen lăm le muốn chiếm lấy đất ta làm quận huyện của họ mà chiếm không được. Ôi! Nước Tàu với ta bờ cõi liền nhau, sức mạnh hơn ta vạn bội, thế mà trước sau họ không thể ỷ mạnh mà nuốt trôi ta được, nào có vì lẽ gì khác đâu, chẳng qua non sông nước Nam tự trời định phận riêng hẳn ra rồi, và cái ơn huệ thi thư lễ nghĩa vốn có chỗ đủ cho mình tự trông cậy nương dựa lắm vậy.” 

Mới đây, Cựu Ngoại trưởng Kissinger từng khuyên Tổng thống Trump rằng:

Với người Mỹ nói riêng và thế giới nói chung dân tộc Việt Nam là một dân tộc đặc biệt. Họ (VN) là một dân tộc nhỏ bé, nghèo nàn nhưng lại có một lịch sử chiến đấu chống ngoại xâm mà bất kể một dân tộc nào trên thế giới cũng chưa từng phải trải qua.”

Hãy bàn thêm, ngoài yếu tố lịch sử ra, có chỗ dựa vĩnh viễn nào khác không?

Dựa vào ma quỉ thần linh ư? Lịch sử chứng minh rằng lúc đất nước suy đồi, thường chuộng mê tín dị đoan. Thời tiền chiến, thi sĩ Tú Mỡ tại thành Hà nội này, đã sáng tác rất nhiều thơ để đánh đổ mê tín.

Dựa vào một chủ thuyết để theo, có được không? Xin thưa chủ thuyết nào cũng chỉ là phương tiện, nếu lý trí chứng minh được chủ thuyết tốt, thì nên theo; nếu chủ thuyết làm cho dân tộc đói nghèo, thiếu hạnh phúc thì nên bỏ.

Dựa vào ngoại bang thì sao? Chọn một nước cũng như chọn bạn; các cụ ta dạy rằng “Chọn bạn mà chơi”; kẻ xấu xa lừa đảo cần phải tránh xa.

Xét lịch sử nước ta phải đối đầu với kẻ thù phương Bắc, đất rộng người nhiều hơn ta hàng chục lần; đó là việc cực kỳ khó khăn. Nên cha ông ta đời nối đời “Mang gươm đi mở nước”, mong đất nước to lớn giàu mạnh hơn; nhờ vậy lãnh thổ nước ta mở mang gấp đôi, từ tỉnh Quảng Bình cho đến mũi Cà Mâu. Đến thế kỷ thứ 21, mở mang bằng võ lực không còn hợp thời nữa; nhưng với việc bắt tay liên lạc với 185 nước trên thế giới, và 2 triệu người định cư tại ngoại quốc; giúp Việt Nam mở nước theo một chiều hướng mới.

Thiết tưởng sử một nước cũng như gia phả một họ; gia phả họ giúp cho người trong họ quyến luyến đến tổ tiên, nên đoàn kết với nhau; một nước xưa gọi là trăm họ, cần một bộ sử tốt giúp ích trong việc hòa hợp hòa giải dân tộc. Bộ sử tốt cần 3 yếu tố: cố gắng đúng sự thực, phong phú, và được nhiều người dân trong nước chấp thuận.

Chúng tôi bỏ ra mấy năm trời, ngày thứ bảy nào cũng đến thư viện Trường Đại học Princeton sao chép nguyên văn tư liệu cho Minh Thực Lục, Thanh Thực Lục, với lòng mong muốn giúp sử nước nhà được bổ sung từ nhiều nguồn, nên chính xác và phong phú hơn; nay có dịp trình lên quí vị, tôi cảm thấy được an ủi.

Tôi xuất thân là một giáo sinh nghèo trường Quốc gia Sư phạm Sài Gòn, lập gia đình gần 60 năm; bà nhà tôi tên là Nguyễn Thị Tân, cũng là một đồng nghiệp, giúp đỡ tôi vào đại học, học được một ít chữ Nho, mới có thể đi vào con đường dịch thuật.

Mấy lời chân thành, xin cảm ơn tất cả quí vị!

 

 

 
Thứ bảy, 05 Tháng 10 2019 08:43
Xem tiếp...
GS.TS.NGDN Trần Đình sử. Nguồn ảnh internet LTS: Tư tưởng chuyển hướng đào tạo năng lực, khắc phục khuynh hướng coi trọng truyền thụ kiến thức/kĩ năng một chiều đã được đông đảo giáo viên trong cả nước hưởng ứng, chương trình mới đã ban bố, sách giáo khoa mới sắp xuất bản, cả xã hội đang trông chờ những thay đổi trong nền giáo dục nước nhà. Trong sự nghiệp này, môn Ngữ văn có vai trò rất quan trọng. Bởi giữa môn Văn học là nhân học với giáo dục là dạy người có mối liên hệ vô…

Vừa qua, cư dân mạng lại có dịp xôn xao trước hình ảnh một cô gái khoe thân phản cảm tại phố cổ Hội An. Có lẽ, ngày nay, điều đó chẳng còn xa lạ nhưng vẫn chưa bao giờ hết nóng. Bởi vậy mà bất cứ hình ảnh, clip nào được tung lên đều nhanh chóng thu hút sự chú ý của dư luận. Từ Nam đến Bắc, từ đầm sen giữa lòng Hà thành đến Đà Lạt mộng mơ và rồi Hội An cổ kính. Bất cứ góc nào có thể cho lên những khung hình lung linh đều nhanh chóng được các nam thanh, nữ tú để tâm. Người khen, kẻ chê, người bức xúc, kẻ giận dữ. Phải thừa nhận rằng những hành vi lố lăng, phản cảm, không phù hợp với văn hóa truyền thống nơi công cộng cần được lên án, điều chỉnh. Tuy nhiên, điều đó không đồng nghĩa với việc báo chí và cộng đồng luôn săm soi tìm mọi chỗ hở trên thân thể kẻ khác. Nhiều khi, khoe những đường cong của cơ thể cũng chính là một đặc ân của phái nữ mà bao đời nay, cùng với quá trình phát triển, người ta đã luôn tìm kiếm thiết kế thời trang đủ tinh tế để tôn vinh nó. Mặt khác, trong xã hội này, thiếu gì những câu chuyện khoe khoang lố lăng. Người khoe danh vọng, tài năng; kẻ khoe bạc tiền, thời trang hàng hiệu,… Người ta sẵn sàng làm đủ thứ chỉ để nổi tiếng, để được chú ý trên mạng xã hội. Sự chú ý lắm khi chẳng nhằm gì cả ngoài để ve vuốt bản thân, để lên mặt với bạn bè, đồng nghiệp nhưng cũng có khi là để làm ra tiền bạc. Không ai có thể khẳng định hành vi “khoe” nào xấu hay đáng lên án hơn!

Những thứ “lộ” ra thu hút sự chú ý là điều dễ hiểu nhưng có lẽ, nhiều khi, những thứ bị che giấu lại đáng cho chúng ta để tâm và lên tiếng hơn nhiều. Giá như bao nhiêu vụ việc sai phạm trên đất nước này cũng được nhanh chóng vào cuộc tìm hiểu, trả lời như trường hợp cô gái ở Hội An thì tốt biết bao. Dường như, chúng ta chưa có thói quen hoặc chưa đủ mạnh mẽ để lên tiếng trước những điều cố tình bị che giấu. Xung quanh chúng ta, mỗi ngày trôi qua, có biết bao nhiêu sự thật bị khuất lấp, có biết bao sai phạm bị lờ đi? Những hành vi tham nhũng, hối lộ, chạy chức chạy quyền; những sai phạm về đất đai; những người yếu thế bị chèn ép; những vụ xâm hại trẻ em…. Chỉ cần một người biết vụ việc và dám lên tiếng, chỉ cần cộng đồng mạng chú ý như cái cách để tâm vào những bộ ngực trần thôi thì nhiều chuyện, chắc chắn, sẽ được giải quyết. Hãy nhìn về vụ việc sửa điểm thi rúng động thời gian qua. Chắc chắn còn đó nhiều địa phương vẫn làm những điều tương tự trong thi tuyển tại các trường học hay tuyển dụng. Thực trạng đó cần tiếng nói của chúng ta để thay đổi.

Những thứ khoe ra lắm khi phản cảm thật nhưng phần nhiều vô hại hoặc cái hại không lớn còn điều bị che khuất có thể âm thầm tàn phá đi rất nhiều những giá trị, thậm chí cả sức khỏe và tính mạng của con người. Kết quả kiểm tra ô nhiễm môi trường nước, không khí bị thay đổi có thể làm ảnh hưởng sức khỏe không chỉ một người mà còn là một cộng đồng, nhiều thế hệ. Vụ cháy Công ty Rạng Đông đã gây ra phẫn nộ của không ít người khi mà trong đó có quá nhiều thông tin bất nhất. Sự giấu giếm, sự chậm trễ trong thông báo về diện tích, mức độ ô nhiễm thủy ngân, giải pháp cho người dân xung quanh đáng để chúng ta lên tiếng hơn nhiều so với những hình ảnh hở hang đâu đó. Hay trường hợp nước sinh hoạt tại thành phố Vinh, Nghệ An, người dân cần được biết chính xác thông tin về nguồn nước họ đang sử dụng. Họ phải được đảm bảo rằng nguồn nước đó đủ sạch. Người dân có quyền được biết và phải được biết sự thật. Xã hội hiện đại cần một chính quyền minh bạch và chúng ta phải đấu tranh đến cùng để có được điều đó.

Che giấu, trong nhiều trường hợp, chính là tội ác. Sự giấu giếm, bao che cho cái sai, cái xấu sẽ hủy hoại các giá trị tốt đẹp của xã hội - một xã hội dân chủ, công bằng, văn minh mà chúng ta đã cố công xây dựng, gìn giữ. Chính bởi vậy, mỗi cá nhân cần phải mạnh mẽ lên tiếng và ủng hộ những người đứng ra bảo vệ cho lẽ phải. Sự im lặng nhiều khi rất giá trị nhưng lắm khi nó cũng đồng nghĩa với hèn nhát và đồng lõa với cái xấu. Chúng ta có thể chăm chăm tìm ra những chỗ hở trên thân thể một ai đó để miệt thị, khinh bỉ, rêu rao vậy tại sao lại không nhìn vào những vụ việc bản thân thấy không hợp lý; những số phận bất công; những cơ thể bị xâm hại, ngược đãi thể xác, tinh thần để lên tiếng bảo vệ? Hãy biết nhìn xa hơn, sâu hơn một lớp vải để lột trần nhiều thứ xấu xa đang được khoác trên mình những lớp áo mỹ miều, sang trọng. Đó mới là điều xã hội thực sự cần!

 

                                                                                  

Thứ tư, 02 Tháng 10 2019 11:08
Xem tiếp...

Các nhà khoa học Anh đã ứng dụng thành công công nghệ in 3D để tạo ra giác mạc có thể cấy ghép trên người. Ảnh: mpo-mag.com

Quay trở lại thế kỷ trước thì đôi khi cũng có ích để nhận ra những cách thức xưa cũ mà chúng ta đã dùng để hình dung thế nào khối “Thế giới Thứ ba” (một từ đã lỗi thời) sẽ phát triển. Cuốn sách “Khi Trung Quốc bừng tỉnh” (Paris, 1973) của Bộ trưởng Alain Peyrefitte (1925-1999) thì có tính báo hiệu đó. Khi Pháp tháo bán xí nghiệp “Nhà máy ‘ở vùng sông’ Rhône” (Usines du Rhône) là thương hiệu sản xuất thuốc “Aspirine UPSA” cho Trung Quốc, người bán tưởng rằng người mua chỉ sản xuất thuốc cho chuẩn thị trường nội địa mà thôi. Rồi thế giới không hiểu làm sao mà Hàn Quốc, với dân số 52 triệu người, đã “vượt qua” chỉ trong vòng 50 năm những giai đoạn phát triển tư bản mà phương Tây đã phải mất đến 150 năm mới xong... Đó là chưa kể đến chuyện nước Nhật hoàng đế bắt kịp phương Tây sau khi bị tàn phá nặng nề bằng bom nguyên tử thua trận trong Thế chiến Thứ hai. Cả ba trường hợp nêu ra đây đều chẳng có một mẫu số chung về ý thức hệ nào.

“Bước nhảy vọt về phía trước” là một khái niệm cũ kỹ đã thay đổi ý nghĩa. Giờ là nó ghi nhận bước nhảy thẳng của cuộc cách mạng công nghệ, kỹ thuật số và tài chính diễn ra ở các nước đang phát triển vào giai đoạn có “tính hậu hiện đại”. Điện thì hiện đại, và từ nay nó sẽ được sản xuất bằng năng lượng mặt trời, không cần qua năng lượng nguyên tử, không cần đến những nhà máy hơi nước để vận hành các tua-bin. Ta không còn phải kéo dây cáp điện thoại bằng đồng, vì các dữ liệu từ nay được truyền bằng sóng. Giấy không còn cần thiết trong công việc làm sổ kế toán. Hoặc ta sao chép, tái tạo, lập lại, đi theo đường mòn hoặc ta phát kiến, đó là một sự lựa chọn mang tính tập thể, có sự mạnh dạn và có sự tin cậy. Những “loại vật chất hóa mới”(matérialisation) này biểu thị một cuộc cách mạng của những phương tiện phục vụ cho sự tiến bộ. Chúng ta đang ở vào buổi rạng đông của sự phát triển “Trí tuệ nhân tạo”như là một “dụng cụ mới”làm nòng cốt cho sự canh tân.

“Khế ước xã hội”(ý niệm của nhà triết học Jean-Jacques Rousseau, “Le contrat social”) là nhằm bảo đảm sự an bình công cộng, có khế ước kinh tế bàn về sự tổ chức lao động, khế ước đạo lý nói đến các sinh hoạt tâm linh, và khế ước y tế nhắm đến sức khỏe và sự thoải mái (theo định nghĩa của Tổ chức Y tế Quốc tế, OMS/WHO). Tương tư như điện lực, điện thoại hay kế toán, y khoa và y tế cộng đồng hẳn sẽ có “bước nhảy vọt về phía trước”vào không gian “hậu hiện đại”của một khế ước xã hội nhờ Trí tuệ nhân tạo. Và ta đồng ý thực hiện điều đó là để có được phần tốt đẹp nhất, với sự sáng suốt và sự cảnh giác nhằm tránh được cái phần tệ hại nhất. Một người bạn bao giờ cũng có thể nói ra lời khen ngợi ta nhưng một người bạn đích thực sẽ là kẻ biết nhắc nhở ta phải tỏ ra thận trọng nhờ cái nhìn từ bên ngoài, cái nhìn của người ngoài cuộc. Ai sẽ nắm giữ và xoay cái “chìa khóa”của Trí tuệ nhân tạo? Và dành cho những người hưởng lợi nào?

Một sự kiện xảy ra đầu tiên ở Việt Nam mới đây: sự giải trình [séquençage] bản đồ Gen của người Việt do công ty Vinmec thuộc tập đoàn tư nhân lớn Vingroup thực hiện(1,2). Mỗi một bước tiến đều khiến ta đặt ra vấn đề về đạo lý chung cho cộng đồng và cho mỗi cá nhân cũng như về tầm quan trọng của khế ước xã hội và sự công bằng trước bệnh tật, trước sự tàn tật, trước sự chăm sóc sức khỏe. Đây là việc lâu dài mà ta phải đối mặt. 

Trong tính hậu hiện đại này, Trí tuệ nhân tạo trong y khoa cũng như cho những ngành nghề cận y tế, nay mai sẽ là một công cụ mới mẻ phục vụ cho sự tổ chức y tế, cho các dịch vụ chăm sóc, chữa bệnh cũng như quyền được tiếp nhận những dịch vụ này, và nhất là cho sự tạo lập một sự hiểu biết và kiến thức chung của dân chúng và những yêu cầu theo quyền công dân của họ.

Nước Pháp đã bắt đầu đưa Trí tuệ nhân tạo vào trong không gian của ngành y học và y tế cộng đồng(3). Điều này liên quan đến những ngành: “y học dự đoán”[médecine prédictive], ngành “y học chính xác”[médecine de précision], ngành “y học dự phòng”[médecine préventive], trợ giúp định hướng chẩn đoán và điều trị, tạo rô-bôt hỗ trợ cuộc sống của người cao tuổi và người yếu thế, hỗ trợ ngành giải phẫu ngoại khoa bằng máy tính kỹ thuật số. Và các điều đó không phải là để thay thế các tay nghề y khoa mà để yểm trợ giúp họ thêm kết quả. Để cho bước nhảy vọt này thành công toàn vẹn thì cần xem đó cũng là một công cụ hợp tác y tế quốc tế có tính cách tập thể cho sự phát triển bền vững thuận lợi cho mọi người. Đây là để đáp ứng cho sự mất cân bằng y tế giữa các quốc gia, giữa các tầng lớp cư dân cũng như để đáp ứng cho những tác động độc hại trên môi trường và trên con người bắt nguồn từ sự thay đổi khí hậu thế giới.

PARIS, 12-8-2019

(1) https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/31180159

 (2)https://dantri.com.vn/suc-khoe/cong-bo-nghien-cuu-lon-nhat-ve-bo-gen-cua-nguoi-viet-nhieu-bat-ngo-lon-20190717071821184.htm

 (3) https://www.inserm.fr/information-en-sante/dossiers-information/intelligence-artificielle-et-sante

 

 

 

Thứ tư, 02 Tháng 10 2019 10:46
Xem tiếp...

                                                          Ô nhiễm không khí tại Hà Nội vào ngày 30/9. Ảnh: Nam Trần                                                                              

Báo Tuổi Trẻ ngày 26/09/2019 thông tin: «Sáng nay, không khí Hà Nội ô nhiễm nhất thế giới». Tình hình này khiến nhiều người tự đặt câu hỏi: Không khí tôi đang hít thở là không khí của tôi hay là không khí của chung? Hoặc chỉ là không khí của bầu Trời, dù như thế nào chúng ta cũng phải chịu đựng để sống.

Nói cách khác, trước tình hình biến đổi khí hậu với những hậu quả không lường của nó, hàng loạt câu hỏi được đặt ra: Ai biết gì và biết đến đâu? Ai làm gì cho ai và cho việc chung để hóa giải tình hình và chuẩn bị tương lai của thế hệ sau?

Điểm thứ nhất, phải nhận thức được rằng sinh hoạt phát triển của con người là nguyên nhân. Tất cả các mô hình phát triển kinh tế và xã hội đến giờ đều là bản cũ cần phải thay, phải đổi. Đây là nói lên phần trách nhiệm chính của con người đối với môi trường và mỗi người có nhiệm vụ suy nghĩ đến tương lai trong điạ bàn của mình. Điểm thứ hai, phải đạt một mức ý thức cá nhân biết nhận phần trách nhiệm của mình trong việc tìm ra những biện pháp chung cho tình hình. Điểm chót mở khóa cho hai điểm trên là: Không giáo điều sống xa thực tế, biết phê bình và sửa sai. Chỉ như thế mới có thể khai trí cho những biện pháp mới trước tình hình mới.

Đặt câu hỏi «Cái gì là của tôi?» là hỏi con người về tính cục bộ, ít kỷ, hẹp hòi, thu lợi. Xa hơn là các vấn đề về đạo lý và đạo đức của con người và trong kinh tế xã hội. Cũng tự hỏi thêm: Vì sao các vấn đề luân lý này được rất nhiều nơi nói đến nhưng không có kết quả đáng kể? Tư tưởng «không phải bên tôi mà lỗi bên kia» quá phổ biến cũng giống như bạn quét rác nhà mình ra đường mà không dọn ngõ hẻm cho sạch. Bạn sẽ đem rác vào nhà nếu bạn không có tinh thần trách nhiệm đối với môi trường sống. Vấn đề là gương mẫu, tin tưởng trong xã hội và lý tưởng chính thống.

Câu trả lời cho câu hỏi «Của chung là gì?» là trở về một giai đoạn lịch sử của đất nước mà thời gian qua cho phép có một suy nghĩ mới về chính sách «Đổi mới». Đổi mới kinh tế là đổi mới tư duy; đấy là biện chứng. Nói một cách mới dứt khoát hơn thì nội dung «làm chủ đất nước» là «làm chủ môi trường». Đây là một cách đặt vấn đề để xây dựng một nội dung đoàn kết mới có trật tự mới xa hơn và khác hơn các nội dung của thời sau chiến tranh nói về «làm chủ tập thể». Trước các vấn đề mới do biến đổi khí hậu đem lại thì các vấn đề làm chủ môi trường và đời sống riêng sẽ gặp mâu thuẫn và dẫn đến tranh chấp quyền lợi. Để cá lớn nuốt cá nhỏ sẽ tạo ra một không khí bất ổn.

Chấp nhận «cái của Trời là như vậy» là chấp nhận bị động với chủ trương «vừa làm, vừa gỡ, vừa sửa sai», «tới đâu hay tới đó», «tính trước là gây chuyện»… Biến đổi khí hậu là mức nước dâng lên: Đồng bằng sông Cửu Long mất 10-15% đất và diện tích đất còn lại sẽ gặp nước lợ. Dân đi đâu? Chủ trương «Đợi và xem» thiếu can đảm vì bệnh sợ hay thiếu tin tưởng. Tại sao Jakarka đang rời đô; New-York đang xây đê, xây vách; Thủ đô Myanmar đã chuyển vào đất liền?

Nói tóm lại, chưa đâu có một trả lời dứt khoát thống nhất về hậu quả của mức nước dâng lên. Nhưng muốn có được những trả lời đó thì cần những điều kiện mới để dân làm chủ, có ý thức cao trong phân chia trách nhiệm cá thể và tập thể. Cụ thể nhất là nếu phải hy sinh vì tình hình biến đổi khí hậu trầm trọng thì biết nhận và đổi giá trị của những gì phải làm, biết đổi hành vi. Thử hỏi khi ô nhiễm thành phố ở mức báo động thì có ai chịu «trở về» đi xe đạp một buổi không? Thử hỏi hàng loạt thanh niên bỏ ĐBSCL trốn lên vùng trung nguyên thì địa phương sẽ thế nào? Khi nhiệt độ nóng quá thì còn làm việc được không?

                                                                                      Paris 27/09/2019

*. Tác giả sách:

 - Người tị nạn khí hậu. Những thách thức chính trị và y tế (Paris, 2014).

- Tính công dân và xây dựng cách sống chung. Tâm lý chính trị về sự đúng đắn và đàng hoàng (Paris, 2015) (Tiếng Pháp).

 

Thứ ba, 01 Tháng 10 2019 14:16
Xem tiếp...

Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Thượng đỉnh Osaka, Nhật Bản, ngày 29/6/2019. Nguồn ảnh internet

Những người có tư duy lành mạnh không ai mong thương chiến Mỹ - Trung xảy ra. Nhưng cũng những người có tư duy lành mạnh, không ai không thấy rằng Thương chiến Mỹ - Trung là điều không tránh khỏi.

Đã là không tránh khỏi thì những người tư duy lành mạnh phải biết ứng phó. Ứng phó với Thương chiến Mỹ - Trung là điều bắt buộc. Vô hiệu hóa điều bất lợi và vận dụng lợi thế từ Thương chiến Mỹ - Trung là việc làm chính nhân quân tử - chứ không phải là ăn theo “Tọa sơn quan hổ đấu” như kế sách của người xưa.

Muốn ứng phó với các bất lợi cũng như tận dụng các lợi thế từ Thương chiến Mỹ - Trung thì phải nhận biết được bản chất của Thương chiến Mỹ - Trung.

I. LUẬN ĐIỂM CƠ BẢN

Cuộc Thương chiến Mỹ - Trung là không tránh khỏi. Cuộc Thương chiến Mỹ - Trung diễn ra nhiều đợt cao trào, với tính chất đối đầu căng thẳng dài lâu. Tính đối đầu căng thẳng của cuộc Thương chiến Mỹ - Trung sẽ không thuyên giảm cho đến khi xuất hiện một thể chế dân chủ ở Trung Quốc, hay (và chừng nào) tham vọng thống trị thế giới của Trung Quốc còn ngông cuồng vượt trên chuẩn mực quan hệ quốc tế.

Một thước đo khác nữa, cuộc Thương chiến Mỹ - Trung là một phần của cuộc chiến giành ngôi vị số 1 thế giới giữa Mỹ và Trung Quốc. Tuổi thọ và độ căng thẳng của cuộc Thương chiến Mỹ - Trung phụ thuộc vào cuộc tranh giành vị trí cường quốc số 1 thế giới giữa Mỹ và Trung Quốc.

II. NĂM NỖI SỢ HÃI KHÔNG ĐÚNG

Thương chiến Mỹ - Trung sẽ đặt ra cho cả thế giới nhiều thách thức. Nhưng Việt Nam, với vị trí là nước láng giềng của Trung Quốc, lại là quốc gia có nền kinh tế phụ thuộc quá lớn vào Trung Quốc, nên Việt Nam sẽ là quốc gia phải đối mặt với nhiều thách thức nhất, ngoại trừ hai quốc gia nguyên nhân là Mỹ và Trung Quốc.

Chính vì bị phụ thuộc nặng nề vào Trung Quốc về kinh tế, nên có nhiều người do sợ hãi mà đánh giá chưa đúng về cuộc Thương chiến Mỹ - Trung. Có 5 nỗi sợ hãi chính.

1. Nỗi sợ hãi tổng thể. Đây là nỗi sợ hãi của rất đông người - trong Chính phủ Việt Nam và trong hệ thống lãnh đạo Nhà nước, từ cấp trung ương cho đến tỉnh thành, huyện, xã. Họ cho rằng tình trạng tồi tệ của nền kinh tế Trung Quốc (gây ra bởi cuộc Thương chiến Mỹ - Trung) sẽ tác động xấu lên nền kinh tế Việt Nam. Và họ sợ hãi cho sự suy giảm của nền kinh tế Trung Quốc, mà từ đó họ sợ luôn cả Thương chiến Mỹ - Trung.

2. Nỗi sợ hãi giảm chỉ tiêu phát triển kinh tế. Từ sự phụ thuộc nặng nề vào kinh tế Trung Quốc, họ sợ hãi mọi chiều hướng giảm thương mại Việt - Trung. Bởi vì nó tức thì sẽ giảm các chỉ tiêu về phát triển kinh tế. Điều này làm kế hoạch đặt ra không thể đạt. Kết quả là ảnh hưởng đến uy tín quản lý.

3. Thứ ba, là sợ tác động đến đời sống của những người dân có liên quan đến thương mại Việt - Trung. Vì nền kinh tế Việt Nam quá phụ thuộc vào Trung Quốc, nên giảm thương mại Việt -Trung sẽ tác động trực tiếp đến những người dân và đơn vị có quan hệ thương mại Việt - Trung. Trong đó có xuất khẩu nông sản của người dân Việt Nam qua Trung Quốc, nhập nguyên vật liệu và thiết bị từ Trung Quốc, và buôn bán hàng hóa qua biên giới Việt - Trung. Chịu ảnh hưởng lớn là các tỉnh biên giới có thương mại nhiều với Trung Quốc, và các địa phương có nông sản xuất khẩu sang Trung Quốc, tiếp theo là các đơn vị nhập vật liệu hàng hóa từ Trung Quốc.

4. Thứ tư, là nỗi sợ hãi bị Trung Quốc gây áp lực và phá hoại. Vì Việt Nam quá phụ thuộc vào Trung Quốc, nên Trung Quốc có thể dùng lá bài kinh tế để khuynh đảo Việt Nam, trong đó một lá bài rất quan trọng là các khoản nợ.

5. Thứ năm, là nỗi sợ mất quyền lực. Không đạt chỉ tiêu kinh tế, nền kinh tế đi xuống, không có khả năng trả nợ… tất cả có thể làm mất quyền lực của một số người.

Năm nỗi sợ trên, tổng hợp lại, đã làm cho nhiều người không dám cắt giảm thương mại Việt - Trung đã đành, mà còn làm cho họ hoảng loạn không tìm ra lối thoát. Như vậy sẽ ngày càng phụ thuộc nặng nề hơn vào Trung Quốc.

III. NĂM CƠ HỘI VÀNG CHO KINH TẾ VIỆT NAM

Ngạn ngữ có câu “Cái khó ló cái khôn”. Nhưng sự phụ thuộc sinh ra nỗi sợ hãi. Còn nỗi sợ hãi lại làm chonhiều người không nhìn thấy mặt lợi to lớn từ Thương chiến Mỹ - Trung mà tận dụng.

Như trên đã lưu ý, tuy Việt Nam là một trong số các nước bị tác động mạnh nhất từ Thương chiến Mỹ - Trung, nhưng ở mặt khác, Việt Nam cũng là nước có cơ hội lớn để hóa mình từ Thương chiến Mỹ - Trung. Sau đây là năm cơ hội quý hiếm mà Việt Nam có được từ Thương chiến Mỹ - Trung

1. TĂNG NGUỒN ĐẦU TƯ NƯỚC NGOÀI

Tổng thống Donald Trump đã kêu gọi các công ty Mỹ tìm nơi thay thế Trung Quốc, hoặc trở về nhà. Để đạt được điều này, ông thậm chí có thể ban bố tình trạng đặc biệt để buộc các công ty Mỹ phải rời Trung Quốc. Mạnh hơn nữa, các nước G7 đã chống lưng cho Mỹ, cùng tuyên bố một chính sách đòi hỏi thương mại công bằng với Trung Quốc. Điều đó có nghĩa là các công ty của các nước G7 cũng tìm kiếm sự di chuyển khỏi Trung Quốc. Các nước còn lại, lo vì sự trừng phạt của Mỹ, cũng phải tự thu xếp một cuộc rút lui có trật tự khỏi Trung Quốc. Tất cả các điều này sẽ tạo cho Việt Nam một cơ hội lớn, trở thành một trong những điểm đến của các nguồn đầu tư rút khỏi Trung Quốc.

2. TĂNG CƠ HỘI XUẤT KHẨU

Việc đánh thuế cao lên hàng hóa Trung Quốc là cơ hội lớn cho hàng hóa Việt Nam thay thế hàng hóa Trung Quốc tại thị trường Mỹ và các nước G7. Đây là một động lực lớn thúc đẩy xuất khẩu tăng tiến.

3. ĐOẠN TUYỆT VỚI LẠC HẬU VÀ ĐỘC HẠI

Mỹ đánh thuế cao lên hàng hóa Trung Quốc buộc Trung Quốc phải đội lốt hàng hóa nước khác để thâm nhập vào Mỹ. TT Donald Trump đã đưa ra tín hiệu rõ ràng cho Việt Nam vì đã để hàng Trung Quốc mang nhãn Việt Nam xuất sang Mỹ. Vì thế Việt Nam có thể bị Mỹ áp thuế suất cao. Đây là một nguy cơ lớn cho hàng Việt Nam xuất sang Mỹ.

Bởi vậy, Việt Nam không cho hàng hóa Trung Quốc đội lốt hàng Việt Nam là điều phải làm - nhưng chỉ là một mặt. Mặt khác, Việt Nam phải đoạn tuyệt với các linh kiện và vật liệu xuất xứ Trung Quốc, thế vào đó là linh kiện và vật tư sản xuất tại Việt Nam hay nhập của các nước G7, hoặc các nước khác. Đây là cơ hội lớn để hàng hóa Việt Nam đoạn tuyệt với vật tư, thiết bị và công nghệ lạc hậu độc hại đến từ Trung Quốc.

4. TỰ SẢN XUẤT ĐƯỢC CÁC HÀNG HÓA CHẤT LƯỢNG CAO

Không sử dụng vật tư thiết bị công nghệ lạc hậu độc hại đến từ Trung Quốc sẽ buộc Việt Nam phải tìm cách thay thế. Điều này mang đến cho nền kinh tế Việt Nam hai mối lợi lớn. Một là, tự lực cánh sinh nghiên cứu và sản xuất ra những hàng hóa chất lượng cao. Hai là, sử dụng vật tư, thiết bị, công nghệ cao của G7 hoặc của các nước khác.

Như vậy, nền kinh tế Việt Nam từng bước sẽ trở thành một nền kinh tế độc lập, có trình độ kỹ thuật và công nghệ tiên tiến, sản xuất được những hàng hóa chất lượng cao. Được như vậy thì đó chính là một nền kinh tế tự chủ và khỏe mạnh.

5. THOÁT KHỎI SỰ PHỤ THUỘC VÀO TRUNG QUỐC

Khi có nền kinh tế tự chủ, với thiết bị và công nghệ tân tiến, sản xuất được các hàng hóa chất lượng cao - thì đó chính là lúc Việt Nam thoát khỏi sự phụ thuộc vào Trung Quốc về kinh tế. Đây sẽ là nhân tố cực kỳ quan trọng giúp cho Việt Nam thoát khỏi sự ảnh hưởng của Trung Quốc một cách toàn diện.

IV. TẬN DỤNG THỜI CƠ CŨNG LÀ NGHĨA VỤ

Khi áp thuế lên hàng hóa Trung Quốc, TT Donald Trump đợi chờ tác động khốc liệt ngược lại lên nền kinh tế Mỹ. Vì thế ông đã có biện pháp để hỗ trợ cho các nhà sản xuất và người tiêu dùng Mỹ.

Người Mỹ đã xác định, với Trung Quốc là cuộc chiến không thể khoan nhượng. Không bây giờ thì muộn hơn đều phải đối mặt. Càng về sau càng khó khăn và càng tổn thất lớn. Bởi thế dù thiệt hại lớn đến đâu cũng phải đối mặt ngay bây giờ.  Đó là sự khác biệt của Donald Trump và người Mỹ.

Tương tự như vậy là trường hợp của Việt Nam. Thoát khỏi sự phụ thuộc vào Trung Quốc là bài toán Việt Nam buộc phải giải, mà không thể tránh khỏi. Phụ thuộc vào Trung Quốc là căn bệnh ung thư. Càng để lâu càng nguy hại. Tốt nhất là Việt Nam phải cắt khối ung thư phụ thuộc vào Trung Quốc ngay vào lúc này đây, khi bắt đầu cuộc Thương chiến Mỹ - Trung. Đây là cơ hội vàng cho nền kinh tế Việt Nam trở nên độc lập, lành mạnh.

Không thiếu gì biện pháp để bù đắp cho người dân bị thiệt hại khi cắt giảm thương mại Việt - Trung. Không thiếu gì biện pháp để đưa nền kinh tế Việt Nam tiến lên ngay tức thì cùng lúc cắt giảm thương mại Việt - Trung. Điều Việt Nam phải đối mặt cũng là điều Mỹ và các nước G7 phải đối mặt.

Cả thế giớ đòi công bằng thương mại với Trung Quốc thì không có cớ gì Việt Nam lại chịu bất công trong thương mại với Trung Quốc. Việt Nam cũng phải có nghĩa vụ chung tay cùng thế giới chống lại thương mại không công bằng áp đặt từ Trung Quốc. Việt Nam không thể để cho hàng hóa Trung Quốc lẩn trốn trong cái áo Việt Nam để trục lợi. Việt Nam càng không để cho hàng hóa Trung Quốc đè đầu cưỡi cổ hàng hóa Việt Nam mà phát triển trên thị trường Việt Nam, làm cho hàng hóa việt Nam thui chột, không thể phát triển.

Thương chiến Mỹ - Trung đã tạo ra cho Chính phủ của Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc những cơ hội vàng. Tận dụng những cơ hội vàng từ Thương chiến Mỹ - Trung Việt Nam sẽ vĩnh viễn cắt đứt được sự phụ thuộc tệ hại vào Trung Quốc. Cũng từ đó mà xây dựng được một nền kinh tế độc lập, tự chủ, tiên tiến và giàu mạnh. Tận dụng cơ hội là nghĩa vụ. Bỏ lỡ thơi cơ là có tội.

 

 

 

Thứ ba, 01 Tháng 10 2019 09:21
Xem tiếp...