Tạp chí Văn hóa Nghệ An

Switch to desktop Register Login

Hoa Kỳ - Trung Quốc: Trận thư hùng thế kỷ

Bộ Ngoại giao Việt Nam đãchính thức phản hồi về tuyên bố của Tổngthống Donald Trump trong vấn đề thương mại Mỹ- Việt, được ông nêu ra trong trảlời phỏng vấn Fox Business Network.“Với quan điểm hai nền kinh tế có thể bổ trợ cho nhau, Việt Nam chủ trương thúc đẩy quan hệ kinh tế, thương mại, đầu tư với Mỹ theo hướng tự do, công bằng trên cơ sở đôi bên cùng có lợi”, bà Lê Thị Thu Hằng, người phát ngôn Bộ Ngoại giao, cho hay hôm 28/6.

Tổng thống Trump và Chủtịch Tập Cận Bình đã tranh thủ Hội nghị Thượng đỉnh G20 tại Nhật Bản để nối lại cuộc đối thoại sau nhiều tháng chiến tranh thương mại giữa hai bên. Đối với dưluận quốc tế, cuộc thương chiến Mỹ - Trung là một “trận thư hùng thế kỷ”, nhiều khả năng đang vàsẽ đe dọa kinh tế thế giới. Theo nhận định của tờCourrier International(Pháp), hậu quả của cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung đã lộrõ. Tờ báo này bình luận:“Ngay cả khi căng thẳng giảm xuống, tiến trình tách rời khỏi nhau của hai nền kinh tế hùng mạnh nhất thế giới đã khởi động và trong bối cảnh mới ấy, một điều không thể tưởng tượng được trước đây, các nước khác có nguy cơ bị buộc phải lựachọn phe của mình”.

Cuộc chiến vẫn giằng co

Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình bắt tay nhau

trước cuộc gặp song phương tại Hội nghị Thượng đỉnh G20 ở Osaka, Nhật Bản, ngày 29 tháng 6, 2019. Nguồn: Internet

Ngày 29/6 tại Osaka, Nhật Bản, Tổng thống Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình đã đồng ý tạm ngưng cuộc chiến tranh thương mại kéo dài cả năm nay, giúp tránh được sự leo thang trả đũa qua lại đang làm cho các thị trường tài chính, giới doanh gia và nông gia phải lo sợ. Tổng Thống Trump nói các mức thuế quan đang nhắm vào hàng hóa nhập cảng từ Trung Quốc vẫn được giữ nguyên trong khi cuộc đàm phán tiếp tục. Tuy nhiên, việc tăng thuế quan ông từng đe dọa sẽ đánh vào số hàng hóa trị giá khoảng $300 tỷ của Trung Quốc sẽ “không diễn ra trong lúc này” theo ông Trump. Tổng Thống Trump cũng nói cuộc đàm phán mới sẽ sớm khởi sự. Cho đến nay, Mỹ và Trung Quốc đã có tất cả 11 lần đàm phán. Sau cuộc họp kéo dài với Chủ tịch Tập Cận Bình, ông Trump nói: “Chúng ta sẽ tái tục trở lại với Trung Quốc về những gì bị bỏ dở nửa chừng”. Cho đến nay, Mỹ đã tăng thuế quan thêm 25% trên số hàng hóa Trung Quốc trị giá $250 tỷ và đe dọa sẽ nhắm vào thêm $300 tỷ hàng hóa nữa, coi như tăng thuế nhập cảng trên tất cả mọi món hàng từ Trung Quốc bán sang Mỹ.

Trước đây, Trung Quốc đáp lại bằng cách tăng thuế quan trên $110 tỷ hàng hóa Mỹ, đặc biệt nhắm vào sản phẩm nông nghiệp. Trongcuộc hưu chiến tại Nhật, Tổng thống Trump cũng nói rằng ông sẽ cho phép các công ty Mỹ bán sản phẩm của mình cho Huawei, nhưng chưa muốn đưa công ty này ra khỏi “sổ đen” thương mại của Mỹ. Về phần mình, ông Tập nhắc lại thời đại của “ngoại giao bóng bàn” vốn khởi sự mối quan hệ Mỹ - Trung khoảng hơn 40 năm trước đây, để kết luận rằng: “Có một vấn đề căn bản không hề thay đổi: Trung Quốc và Mỹ đều có lợi từ sự hợp tác và thiệt hại nếu đối đầu”. Hợp tác và thảo luận tốt hơn bất đồng và đối đầu, ông Tập nói thêm.

Khôngcó kẻ thắng người thua

Trích một phân tích trên báo Hồng Kông South China Morning Post, tờCourrier International ghi nhận rằng, trong trận đấu này sẽ không có kẻ thắng người thua. Lý do là vì hai nền kinh tế Mỹ và Trung Quốc đã gắn chặt vào nhau đến mức mà hai nước không thể không cần đến nhau. Vấn đề là không một nước nào muốn bị mất mặt, theo như giải thích của tờ báo Hồng Kông.Vậy tại sao không lãnh đạo nào muốn nhượng bộ?Đối với tờ South China Morning Post thì ông Donald Trump không thể tỏ ra mềm yếu trước Bắc Kinh, vì sự thù ghét Trung Quốc chưa bao giờ mạnh như ngàynay tại Mỹ và càng gần đến cuộc bầu cử tổng thống sắp tới, cảm nhận ấy càng tăng lên. Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo đã cho thấyđiều này nhân kỷ niêm lần thứ 30 vụ đàn áp Thiên An Môn, đầu tháng 6, khi ông bàytỏ, hy vọngtrước đây của Mỹ về Trung Quốc sẽ biếnthành một xã hội cởi mở hơn, khoan dung hơn, đã tanbiến.

Vềphần mình, ông Tập Cận Bình thì cũng không thể tỏ ra mềm yếu hơn những người tiền nhiệm đối với Mỹ. Vả lại chính sách và chủ thuyết của ông đều dựa trên tính dân tộc chủ nghĩa và một ý thức hệ chính thống từ khi lên cầm quyền từ năm 2012 đến nay.Cho dù không phải lo ngại về vấn đề bầu cử như đồng nhiệm Mỹ, nhưng có lẽ ông Tập vẫn phải cẩn thận vì những người đối nghịch trong đảng sẵn sàng lợi dụng những bước sai lầm của ông để chống lại ông.Theo ghi nhận của South China Morning Post, cho đến nay, sự trù phú của Trung Quốc vẫn dựa trên việc tăng cường quan hệ kinh tế với Hoa Kỳ. Nhưng với cuộc chiến tranh thương mại bùng phát, mối quan hệ này đã dãn hẳn ra. Trong một bài phân tích được Courrier International trích dịch, nhật báo Mỹ Wall Street Journal tại New York đã đặt câu hỏi “phải chăng cuộc ly dị Mỹ - Trung là điều không thể tránh khỏi ?”.

Theo tờWall Street Journal, trước đây hai nền kinh tế gắn quyện với nhau, bây giờ thì hai cường quốc kinh tế nhất nhì thế giới này bắt đầu co cụm lại. Đầu tư giảm sụt, các công ty, xí nghiệp xem xét lại chiến lược…Vào tháng 5, tháng 6  vừa qua, chuyển biến xấu hẳn đi một cách đột ngột của cuộc đàm phán thương mại Mỹ - Trung đã cho thấy khả năng quan hệ bị cắt đứt, điều mà cho đến giờ khó có thể tưởng tượng ra giữa hai cường quốc kinh tế lớn nhất thế giới. Đối với nhật báo tài chánh Mỹ, cho dù hai bên có đạt được một thỏa thuận, thì sự đan xen vào nhau giữa hai nền kinh tế, được thực hiện từ hàng thập niên qua, có lẽ sẽ phải bị tháo gỡ.

Nhiều dấu hiệu cho thấy chiều hướng đó: Các nhà sản xuất giầy, máy ảnh và iPhone tìm cách sản xuất ở nơi khác hơn là Trung Quốc, chính quyền Mỹ thì buộc các nhà đầu tư Trung Quốc bán lại cổ phiếu mà họ nắm trong các công ty khởi nghiệp (start-up) Mỹ, còn các nhà khoa học Trung Quốc muốn sang Mỹ thì gặp nhiều chậm trễ trong việc có được visanhập cảnh.Quy mô của việc tách rời giữa hai nền kinh tế sẽ tùy thuộc vào loại thỏa thuận đạt được trong các cuộc đàm phán, với điều kiện là rốt cuộc hai bên đạt được một thỏa thuận nào đó!Tuy nhiên, tờ Wall Street Journal cho rằng sẽ không có một cuộc chiến tranh lạnh mới. Trung Quốc có trọng lượng quá lớn và quá gắn chặt với phần còn lại của thế giới. Thế nhưng các nhà đầu tư và nghiên cứu của Mỹ và Trung Quốc có thể lâm vào tình cảnh mỗi bên làm việc riêng rẽ trong những thế giới cách biệt với nhau.

Châu Âu giữa hai làn đạn

Tình hình căng thẳng Mỹ - Trung Quốc dĩ nhiên có ảnh hưởng Liên hiệp châu Âu, vốn có quan hệ kinh tế, thương mại chặt chẽ với cả Washington lẫn Bắc Kinh. Tạp chí Mỹ The Atlantic đã ghi nhận một tình thế rất tế nhị của châu Âu trong bài “Châu Âu giữa hai làn đạn”.Theo tờ giớiphân tích, từ hai năm nay, quan hệ giữa Mỹ và châu Âu đã trở nên căng thẳng trên một số hồ sơ như thương mại, hạt nhân Iran, ngân sách quốc phòng v.v… Người ta từng nghĩ rằng trong bối cảnh đó, có một chủ đề có thể giúp Mỹ và châu Âu xích lại gần nhau: Đó là Trung Quốc. Thế nhưng thực tế không phải là như vậy.Theo dưluận Mỹ, ai cũng nói là thách thức địa -chính trị lớn nhất của thế kỷ XXI là đối phó với sự vươn lên của một Trung Quốc chuyên chế. Nhưng theo một lãnh đạo châu Âu, Hoa Kỳ có “thái độ quá hung hăng, tốn nhiều năng lực, mà kết quả không được gì”. Và khi khởi động một cuộc chiến tranh lạnh về thương mại dài lâu với Bắc Kinh, ông Donald Trump có nguy cơ dẫn nước Mỹ “lạc vào một con đường mà ngay những người châu Âu có đường lối cứng rắn nhất cũng khó mà theokịp”.

Tuy nhiên, theo The Atlantic, các kênh liên lạc giữa châu Âu và Mỹ không hề bị cắt đứt hẳn, và tờ báo không ngần ngại phác họa ra điều có thể gọi là một chương trình hành động chung giữa hai bên bờ Đại Tây Dương.Về công nghệ 5G chẳng hạn, châu Âu và Mỹ có thể thành lập một tập đoàn quy tụ những công ty Mỹ và châu Âu hiện là đối thủ cạnh tranh của tập đoàn Trung Quốc Hoa Vi. Còn về mặt thương mại, Mỹ và châu Âu có thể liên kết với Nhật Bản, Canada và Úc chẳng hạn, để đối phó với cung cách làm ăn không ngay thẳng của Trung Quốc.Theo The Atlantic, những ai ở châu Âu mà nghĩ rằng mọi sự sẽ dễ dàng hơn nếu năm 2020, nước Mỹ có một Tổng thống Dân Chủ, thì sẽ lầm to. Giọng điệu của vị tổng thống đó có thể nhẹ nhàng, lịch sự hơn, và chỉ thế thôi.Dù chủ nhân nhà Trắng có là ai chăng nữa, các nước châu Âu phải chuẩn bị tư tưởng để chấp nhận việc sẽ bị Mỹ nhìn qua lăng kính của quan hệ với Trung Quốc - cũng giống như thời chiến tranh lạnh, lăng kính Liên Xô đã bóp méo cái nhìn của Mỹ về châu Âu.Và nếu bấy giờ hai bên vẫn không có đề án chung, thì quan hệ Mỹ-Âu vẫn sẽ chao đảo hơn nữa dù với ông Trump hay không.

Việt Nam với cuộc thương chiến

Thủ tướng Chính phủ Việt Nam Nguyễn Xuân Phúc và Tổng thống Mỹ D.Trump tươi cười trước ống kính

Bộ Ngoại giao Việt Nam chính thức phản hồi về tuyên bố của ông Trump trong vấn đề thương mại song phương, được ông Trump nêu ra trong cuộc phỏng vấn với Fox Business Network phát hôm 26/6.“Với quan điểm hai nền kinh tế có thể bổ trợ cho nhau, Việt Nam chủ trương thúc đẩy quan hệ kinh tế, thương mại, đầu tư với Mỹ theo hướng tự do, công bằng trên cơ sở đôi bên cùng có lợi”, bà Lê Thị Thu Hằng, người phát ngôn Bộ Ngoại giao, cho hay hôm 28/6. Bà Hằng cũng nói Việt Nam “đã có nhiều nỗ lực cải thiện cán cân thương mại giữa hai nước, thúc đẩy nhập khẩu các mặt hàng Mỹ, cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp Mỹ muốn hoạt động tại Việt Nam, đồng thời khuyến khích các doanh nghiệp Việt Nam sang đầu tư, kinh doanh tại Mỹ…Việt Nam cũng triển khai nhiều biện pháp kiểm soát, chống gian lận thương mại, hàng hóa nước ngoài lấy danh nghĩa hàng Việt Nam xuất khẩu sang thị trường khác. Việt Nam và Mỹ thường xuyên trao đổi thông qua các cơ chế hiện có như Hiệp định khung về Thương mại và Đầu tư (TIFA) để hình thành chiến lược hợp tác lâu dài và toàn diện, tăng cường hơn nữa quan hệ kinh tế, thương mại và đầu tư song phương, kịp thời giải quyết các vấn đề nảy sinh”, bà Hằng nói.Bà Hằng nhấn mạnh Việt Nam coi trọng việc phát triển quan hệ Đối tác toàn diện với Mỹ và hai nước thời gian qua đã chứng kiến những bước tiến triển rất tốt đẹp trên mọi lĩnh vực, trong đó đặc biệt là kinh tế, thương mại, đầu tư.

Trênthực tế, Việt Nam đãmua thêm hàng hóa của Mỹ để giúp giảm thặng dư hiện ở mức 39,5 tỷ đô la, sau khi bị ông Trump gọi là kẻ lạm dụng thương mại, theo Bloomberg.Chính phủ Việt Nam cho biết hôm 28/6 rằng, Bộ Thương mại sẽ ký một biên bản ghi nhớ với Bộ Năng lượng Hoa Kỳ, bao gồm việc mua khối lượng lớn khí đốt hóa lỏng từ Mỹ, theo Bloomberg.Chính phủ Việt Nam cũng cho hay ông Trump, trong cuộc gặp với ông Phúc tại hội nghị thượng đỉnh G20 tại Nhật Bản, đã khen ngợi Việt Nam vì những nỗ lực trấn áp gian lận thương mại.Động thái này được đưa ra sau khi ông Trump trả lời phỏng vấn Fox Business Network hôm 26/6 và đưa ra bình luận: “Nhiều công ty đang chuyển sang Việt Nam, nhưng Việt Nam lợi dụng chúng tôi còn tệ hơn Trung Quốc”.

Khi được hỏi ông có muốn đánh thuế Việt Nam không, ông Trump không bác bỏ.“Chúng tôi đang thảo luận với Việt Nam. Việt Nam nhỏ hơn Trung Quốc nhiều, nhưng họ gần như làbên lạm dụng nặng nhất” (Nguyên văn: it's almost the single worst abuser of everybody).Ông Trump cũng cho rằng Việt Nam là nước có tình trạng "lạm dụng thương mại với Mỹ" và nói rằng việc việc một số công ty Trung Quốc chuyển tới Việt Nam để né đòn áp thuế của Mỹ là hiện tượng "đáng quan tâm".Tuynhiên, trong trảlời phỏng vấn, ông Trump cũngkhen Việt Nam đã mua nhiều than từ bang West Virginia, điềukhiến ôngphấn khởi.Thặng dư thương mại của Việt Nam với Hoa Kỳ đã vượt quá 20 tỷ đô la kể từ năm 2014, đạt 39,5 tỷ đô la vào năm 2018, mức cao nhất kể từ năm 1990, theo dữ liệu của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ được Bloomberg trích dẫn.Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc cho biết trong một cuộc phỏng vấn đầunăm nay với Bloomberg rằng, Việt Nam sẽ đẩy mạnh nhập khẩu từ Hoa Kỳ, từ máy bay Boeing tới các sản phẩm dầu khí.

 

Sửa lần cuối vào Thứ tư, 17 Tháng 7 2019 10:37